MEZAR

Bir mezar gördüğünde yavaşla, ey insan.

Çünkü orada bir insan yatıyor.

Bir zamanlar yürüyen.
Gülen.
Korkan.
Seven.
Bekleyen.
Belki de senin gibi yarına güvenen.

Sonra bir gün yol bitti.
Toprak açıldı.
Beden geri döndü.
Adı bir taşa kazındı.

Fakat mezar yalnızca ölünün yeri değildir.

Yaşayanın da aynasıdır.

İnsan mezarın başında kendi sınırını görür.

Ey insan,

Ölüleri yalnızca yas gününde hatırlama.

Onların yaşadığı dünyanın izlerini de gör.

Bir mezar bazen bir aileyi anlatır.
Bazen bir toplumu.
Bazen bir savaşı.
Bazen bir göçü.
Bazen büyük bir sessizliği.

Çünkü her mezarın içinde yalnız bir beden değil, bir zaman da vardır.

Bir hayatın kapanmış kapısı.

Ey insan,

Mezarı zafer anıtına dönüştürmek kolaydır.

Taş yükselir.
İsim büyür.
Sözler çoğalır.

Fakat mezarın özü yalındır:

Bir insan öldü.

Bunu değiştiremezsin.

Bu nedenle ölüme saygı duymak ölümü yüceltmek değildir.

Ölünün ardından geriye kalan boşluğu görmektir.

Bir evde eksilen sandalyeyi.
Bir annenin beklemeyi bırakamamasını.
Bir çocuğun unutamadığı sesi.
Bir arkadaşın yarım kalan sohbetini.

İşte ölümün gerçek ağırlığı bunların içinde yaşar.

Ey insan,

Ölülerini göm.

Fakat onların sözlerini yalnız toprağa gömme.

İyiliğini taşı.
Yanlışını öğren.
Adını hatırla.

Fakat onu kusursuzlaştırma.

Çünkü insanın değeri ölümden sonra yalanla büyütülmez.

Gerçekle hatırlanır.

Bir insan iyi işler yaptıysa söyle.
Yanıldıysa öğren.

Böylece ölülerin geleceğe faydası dokunur.

Ey budun,

Mezarlar bir toplumun hafıza taşlarıdır.

Onları yok ettiğinde yalnız taşları değil, bir zamanın izini de silersin.

Bu yüzden mezara yalnızca ölü diye bakma.

Bir gün senin de yerin orada olacak.

Bugün toprağa bakan sensin.
Yarın toprağın altında olan sen olacaksın.

Bu değişim kaçınılmazdır.

Ama mezarın sessizliği sana başka bir şey de öğretir:

İnsan hayatı kısa olduğu için değersiz değildir.

Tam tersine, kısa olduğu için değerlidir.

Ey insan,

Bir mezarın başından ayrılırken yanında bir şey götür.

Bir korku değil.

Bir ders.
Bir şükür.
Bir karar.

Çünkü ölüm sana yine aynı şeyi söylüyor:

Vaktin sınırlı.
Sevdiklerine bak.
Sözünü söyle.
Yanlışını düzelt.
Emanetini koru.

Çünkü toprak bekler.
Fakat hayat beklemez.