YAS

Yas sessiz bir şeydir.

Bazen ağlarsın.
Bazen susarsın.

Bazen hiçbir şey hissetmiyormuş gibi olursun.

Sonra küçük bir şey karşına çıkar:

Bir ses.
Bir eşya.
Bir koku.
Bir yol.
Bir isim.

Ve kaybettiğin insan bir anlığına yeniden gelir.

Ey insan,

Yası hemen bitirmeye çalışma.

Bazı acılar unutulmak için değil, yaşanmak için gelir.

Çünkü sevdiğin şeyi kaybettiğinde acı duyman sevginin bozulduğu anlamına gelmez.

Tam tersine, sevginin bıraktığı iz olabilir.

Bir insan öldüğünde hayatı bitmez yalnız.

Onunla kurduğun ilişkinin biçimi değişir.

Artık elini tutamazsın.
Sesini duyamazsın.

Fakat söyledikleri içinde kalabilir.

Bazen bir alışkanlıkta.
Bazen bir cümlede.
Bazen bir davranışta.
Bazen bir çocuğun yüzünde.

İşte yasın içindeki miras budur.

Ey insan,

Ağlamak zayıflık değildir.

Unutamamak da.

Bazen güçlü olmak acı çekmemek değil, acıyı taşıyabilmektir.

Onu başkasına zarar vermeden yaşayabilmektir.

Kayıbını öfkeye çevirip dünyayı yakmamak.

Kendi acını başkasının hayatına ceza olarak bırakmamak.

Bu zor bir iştir.

Ama insanın olgunluğu orada da görünür.

Ey budun,

Bir toplumun yas tutma biçimi onun insanlığa bakışını gösterir.

Ölüleri yalnızca sayılara dönüştüren bir toplum bir şey kaybeder.

Çünkü sayı acımaz.

İsim acır.
Yüz acır.
Ses acır.
Hikâye acır.

Bu yüzden bir ölüyü adıyla an.

Onun bir hayatı olduğunu hatırla.

Fakat yasını nefret için kullanma.

Çünkü yas bazen insanı iki yola götürür:

Biri intikam.
Diğeri hafıza.

İntikam acıyı başkasına devreder.

Hafıza ise acının nedenini anlamaya çalışır.

Ey insan,

Yasını taşı.
Fakat onu zincir hâline getirme.

Kaybettiğin insanın hayatını yalnız öldüğü güne indirme.

Nasıl yaşadığını da hatırla.
Neyi sevdiğini.
Nasıl güldüğünü.
Sana ne öğrettiğini.

Çünkü bir insanın son görüntüsü bütün hayatı değildir.

Ölümü, yaşamının tamamının önüne geçirmemek gerekir.

Ey insan,

Bir gün sen de birinin yasına konu olacaksın.

Belki senden sonra biri senin için ağlayacak.

O kişiye şimdiden bir şey bırak:

Güzel bir hatıra.
Doğru bir söz.
İyi bir davranış.
Birlikte yaşanmış gerçek bir an.

Çünkü yasın içinden çıkan en temiz miras bazen şudur:
İnsan yoktur artık.

Ama sevginin öğrettiği şey hâlâ vardır.

Ve bu yüzden yasın sonu unutmak değildir.
Hayatın yeniden akmasıdır.

Ölüye sırt çevirerek değil, onun bıraktığı iyiliği taşıyarak.